Auteur: Roeimuseum

Het Roeimuseum | 20 november 2022

‘Dat zal ik nooit meer vergeten’


Tijdens een van mijn laatste bezoeken aan Jan Op den Velde zei hij dat uit de grond van zijn hart: Dat zal ik nooit meer vergeten. Hij had toen verteld over de tweede keer dat hij in Henley meegedaan had, met Laga. Het was 1954, hij was aan het eind van zijn studenten-wedstrijdcarrière.

In 1952 nam hij deel aan de Olympische Spelen – met weinig succes

Zijn verzuchting sloeg niet op het gejuich vanaf de kant, niet op zijn deelname aan de Olympische Spelen, niet op ‘blikken’ die hij ‘getrokken’ had. Nee, het ging over een namiddagje roeien op de Thames, langs de achterkant van Temple Island, het ging gewoon over roeien als zodanig:

‘Helemaal alleen. Zonder stuurman. Hoge bomen die enigszins gebukt over het water hangen. Geen geluid. Slechts het geruis van de belletjes onder de boot. En een regelmatige tik tegen de dol na het verlaten van het blad uit de bijna stille kolk.’

Omslag van de roeimemoires van Jan Op den Velde

Roeimemoires

Jan Op den Velde (1931-2022) nam in 1952 voor Laga en voor Nederland deel aan de Olympische Spelen. Hij won niet, maar het roeien is voor hem van grote betekenis gebleven.
Tijdens de coronajaren is hij zijn herinneringen gaan opschrijven, en maakte er tekeningen bij. Hij stuurde die aan de redactie van Roei!. Ook stelde hij de plakboeken die hij in zijn Laga-tijd  bijgehouden had, beschikbaar.

Een van zijn plakboeken, nu in het archief van Laga | Foto Merijn Soeters

Daaruit is ‘Dat zal ik nooit meer vergeten, roeimemoires van een Lagaaier’ voortgekomen, het tweede deel van de Roei!reeks. In 124 pagina’s volgen we Jan vanaf zijn eerste aantreden als roeier tot en met zijn onvergetelijke Henley van 1954.


Het boek is hier te bestellen.


En veel kijkplezier in Het Roeimuseum!


Het Roeimuseum | 20 oktober 2022

Het eerste blik voor Proteus(-Eretes)

Eerste in Nederland geboren ruimtevaarder


Op 16 oktober 2022 is oud-Proteusroeier Lodewijk van den Berg, 90 jaar oud, overleden.
Hij had zich in 1975 tot Amerikaan laten naturaliseren omdat dat moest van zijn werkgever NASA. Daardoor was hij de eerste in Nederland geboren ruimtevaarder. Van 29 april tot 6 mei 1985 draaide hij rondjes met het ruimteveer Challenger, een halfjaar voor Wubbo Ockels.

bron NASA

Die blaauwe Schuyte 3

Nog in datzelfde jaar doopte hij gekleed in zijn astronautenpak bij Proteus-Eretes een vier-met, Die blaauwe Schuyte, editie 3.

Bron Jaarboek Proteus 1985-1986

Eerste blik

Van den Berg studeerde in Delft en deed in 1952 namens Proteus in de vier-met Die blaauwe schuyte mee aan de Lustrumwedstrijden van Nereus. Samen met Sjef Swinkels – die kort voor de finish kramp kreeg en door de huid van de boot heen trapte -, Loek Dubois, Jaap Terpstra en stuur P. Beckers – die toen hij in het water werd gegooid, riep dat hij niet kon zwemmen – kwam hij 1 seconde eerder dan Triton over de finish. Het was het eerste blik voor Proteus, en dus voor Proteus-Eretes.

Bron rowing-memoraiblia.de

Herinnerd

In zijn geboorteplaats Sluiskil staat een beeld (2013) van Van den Berg, hij had de Zeeuwse vlag meegenomen in het ruimteveer. In 2018 is in Terneuzen een middelbare school naar hem vernoemd, het Lodewijk College. En in 2007 was er al een planetoïde naar hem genoemd: 11430, Lodewijkberg werd de naam.

De vlag van Sluiskil in het ruimteveer | Bron nos.nl

In Delft vaart nog steeds een vier-met Die Blaauwe schuyte, een Empacher uit 2018.


Veel kijkplezier in Het Roeimuseum!


Het Roeimuseum | 5 oktober 2022

60 jaar Wereldkampioenschappen

Zestig jaar geleden, in 1962, werden voor het eerst officiële wereldkampioenschappen roeien gehouden, alleen voor mannen. Het was in Luzern, de stad die toen al een bijzondere plaats was voor de roeisport, op de Rotsee, een rustig meer omringd door heuvels.

De wedstrijden werden daarna om de vier jaar gehouden. Dat veranderde in 1974, weer in Luzern, toen het een jaarlijks gebeuren werd. Vanaf dat jaar konden ook vrouwen en lichte mannen om wereldtitels strijden. Voor de vrouwen was er een eigen week voorafgaand aan het mannenprogramma, een jaar later werd het één geheel. Pas in 1984, in Montreal, werd het WK-programma uitgebreid voor vrouwen in de lichtgewichtklasse.

In 2002 werd bij de WK in Sevilla het pararoeien geïntroduceerd.

In de loop van de tijd zijn er boottypen verdwenen en bijgekomen. Een regulier wereldkampioenschap kent nu 29 bootklassen. Tien voor mannen, tien voor vrouwen, en negen voor het pararoeien, dat drie gemengde klassen kent.

In de skiff

De recente – voor Nederland zeer succesvolle – kampioenschappen gaan vooral de geschiedenis in als die waarbij voor het eerst een Nederlandse roei(st)er in het skiffnummer in de open klasse een gouden medaille behaalde, namelijk Karolien Florijn. Bij de dames haalde in de skiff alleen Hette Borias in 1979 brons. Bij de heren was het tot dit jaar alleen Jan Wienese, in 1966, met de zilveren plak. Melvin Twellaar vergezelt hem nu met dezelfde medaille.

In de lichte skiff waren de successen groter. Harald Punt was in 1974 in Luzern de eerste (zilveren) medaillewinnaar. Daarna volgden Frans Göbel (1x zilver, 2x goud), Laurien Vermulst (4x zilver, 1x brons), Pepijn Aardewijn (1x zilver, 1x brons), Annette Bogtstra (brons), Mirjam ter Beek (zilver), Marit van Eupen (3x goud), Jaap Schouten (1x zilver, 1x brons) en Marieke Keijser (zilver). Aan deze rij sloot dit jaar Martine Veldhuis met zilver aan.
Pararoeier Corné de Koning won dit jaar zijn derde gouden medaille in de skiff. De eerste twee keer, in 2018 en 2019, won Annika van der Meer zilver. 

300

Het aantal door Nederland op de Olympische Spelen en Wereld- en Europese kampioenschappen behaalde roeimedailles, staat nu op 300.

Veel eerder

Toch waren er al een eeuw eerder wereldkampioenen in de skiff, maar dat is een ander verhaal.

The Illustrated Sporting News, 20 juni 1863

Veel kijkplezier in Het Roeimuseum!


Het Roeimuseum | 1 mei 2022

Waar zaten en waar zitten ze in Amsterdam en Rotterdam?

In de twee grootste steden van het land zijn nogal wat roeiverenigingen, en sommige daarvan zijn een paar keer verhuisd.

In Amsterdam moesten de verenigingen langs de Amstel in WO2 hun clubhuizen weghalen. De verenigingen werden aangeschreven met het bevel uiterlijk 10 januari eh februari 1944 weg te zijn. Zoals bijvoorbeeld de Amsterdamse studentenvereniging Nereus:

Bron Stadsarchief Amsterdam

Verdwenen

Ook zijn er roeiverenigingen in de loop van de decennia verdwenen. Zoals de Deutscher Turn- und Ruderverein in Rotterdam. Dit bestond daar al sinds 1874, was goed geïntegreerd en bouwde in 1908 een pracht van een clubgebouw. De oorlog maakte formeel in 1945 een eind aan de vereniging.

Bron Stadsarchief Rotterdam

Hoe dan ook, er zijn heel wat verhuizingen van roeiverenigingen geweest. Bijvoorbeeld Willem III in Amsterdam en De Maas in Rotterdam hebben heel wat plekken bezet.

Inzoomen!

Van zowel Amsterdam als Rotterdam hangt er nu een zeer gedetailleerde kaart in Het Roeimuseum waarop alle locaties van alle verenigingen te zien zijn. Je moet flink inzoomen om ze te kunnen zien. Toevallig zijn beide kaarten uit 1937, dus er is heel wat meer op te zien.

Bekijk de kaarten uitgebreid! Mis je iets, zie je fouten? Laat het ons weten, via het@roeimuseum.nl.


Veel kijkplezier in Het Roeimuseum!


Het Roeimuseum | 20 maart 2022

Roeiclub Vooruit

Schoolroeien is een roei-activiteit die vaak onder de radar blijft. In Engeland is het de normaalste zaak van de wereld, in Nederland is het altijd een vrij marginaal verschijnsel gebleven. Met een paar uitzonderingen: in Rotterdam en Amsterdam is jarenlang structureel aan schoolroeien gedaan. Daar komen we later op terug. Nu een minder grootschalig geval van ‘schoolroeien’.

Rutger Murk ontdekte deze foto, in Archief Eemland. ‘Riemen op!’ staat eronder.

Bij deze foto was niet meer bekend dan dat. Maar in hetzelfde archief vonden we een serie foto’s van sportende jongens. Hindernisbaan, touwtrekken en zo. Maar wel geposeerd, want voor een goede foto was een lange belichtingstijd nodig.

Het bleken jongens van de Hogere Burgerschool in Amersfoort te zijn. Jan Willem Wentzel maakte die foto’s, en hij drukte ze op deze manier af tussen 1891 en 1894, zo vertelde ons Sjaak Hazeleger, kenner van Amersfoortse fotografen.

We doken er nog wat dieper in en kwamen twee jongens tegen, Gerard Cramer en Cornelis van der Plank. Die zaten bij elkaar in de klas op de Hogere Burgerschool en werden in juli 1890 bevorderd van de 4e naar de 5e klas. Zij waren in 1891 en 1892 bestuursleden van de Amersfoortse Roeiclub Vooruit, die van 1890 tot 1892 heeft bestaan. In 1892 verhuisde de Gerard naar Eemnes en Cornelis naar Hilversum, wat het einde van de roeiclub betekende. De foto zal dus uit 1891/1892 zijn.

Ook op andere plaatsen in Nederland deden scholen aan roeien. Zoals de Schiedamsche HBS Roeivereeniging, die in 1924 het botenhuis van Nautilus overnam, wat niet goed afliep. Maar daarover een andere keer meer.

Haagsche Courant, 5 april 1924 | Bron delpher.nl

Struin door het Roeimuseum: 24/7 open!


Het Roeimuseum | 27 februari 2022

Sigarettenplaatjes met roeiers

Vanaf nu gaat Roei!, het blad voor alle roeiers, in elk nummer aandacht besteden aan opvallende, bijzondere verhalen uit Het Roeimuseum.

In het net verschenen februarinummer gaat dat over een sigarettenfabriek in Rotterdam. Die op een plek zat waar De Maas – dat daar in 1870 na een brand haar resterende gieken stalde -, Nautilus en de Deutscher Turn- und Ruderverein – die daar vlakbij hun drijvende clubhuizen hebben gehad – en ook de Koningssloep – die daar gebouwd is – historische banden mee hebben.

Die sigarettenfabriek publiceerde plaatjesalbums, met ook roeiers op de inplakplaatjes. Zoals de skiffeurs Ooms van ARSA en Van Blijenburgh van De Amstel. Die twee hebben op 2 juni 1932, tijdens ‘de koninklijke’, in de voorwedstrijden tegen elkaar geroeid. Ooms won.


Het Roeimuseum vanaf nu in elk nummer van Roei!


Het Roeimuseum | 13 februari 2022

De Waterkampioen: jarenlang het lijfblad van de roeiwereld, nu in het Roeimuseum te bekijken

Nummer 1 van het watersportweekblad De Waterkampioen van de ANWB verscheen op 1 januari 1927. Twintig pagina’s dik, waarvan acht met advertenties. “Hij zal in het bijzonder dienen de thans zo opbloeiende ‘klein-watersport'” zegt de redactie, waarbij ook expliciet de roeisport genoemd wordt. In dat nummer nog niet veel over roeien, dit eerste nummer heeft zelfs een lege regel achter ‘Redactie-adres voor Roeisport:’.

Hoewel zeilen de hoofdmoot bleef, en motorbootvaren ook als sport gezien werd en flink wat redactionele ruimte innam, kreeg het roeien toch een serieuze plaats toegekend. In juni 1932 verscheen zelfs een ‘roeinummer’.

Het eerste nummer
Midzomer 1932

Alles uit De Waterkampioen over roeien nu in het Roeimuseum

In Het Roeimuseum is nu een uitgebreide leestafel waar de Waterkampioenen van 1927 tot en met 1960 zijn in te zien. Alles wat er in die jaren over de roeisport in dat blad heeft gestaan is nu gedigitaliseerd en grotendeels op tekst te doorzoeken. De jaren zestig volgen nog.

Dus wil je wat weten over de Varsity’s, de Heads, die wherry-rondvaarten, bondsvergaderingen, de Hollandia’s, verenigingsberichten: er is nu, mede dankzij Maarten Helle van Willem III, een goudmijn van duizenden pagina’s historisch roeinieuws beschikbaar.
En de mooiste covers zijn op zich al de moeite van het bekijken waard!


Blader door Het Roeimuseum!

Het Roeimuseum | 30 januari 2022

Frida le Cosquino de Bussy

Dat de heren vertrouwen hadden in de dames was te danken aan de houding van de dames

Met deze woorden besloot Frida le Cosquino de Bussy haar afscheidsrede bij haar vertrek uit het Roeibondsbestuur in 1951, toen zij voor de tweede keer aftrad. Maar er kwam ook nog een derde keer.

Dit is het verhaal van de vrouw die zich als roeister, als bestuurder van de Leidse damesstudentenroeivereniging De Vliet, als de eerste vrouwelijke roeibondsbestuurder, als Chef d’Équipe, als eerste vrouwelijke kamprechter, enorm heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het nationale en internationale raceroeien voor vrouwen. Haar inzet droeg bij aan de eerste Europese kampioenschappen voor vrouwen. Het is het verhaal van iemand, die weliswaar uit het zicht is geraakt, maar een plaats verdient in een Hall of Fame.  Een verhaal met mooie beelden uit het familiearchief.

Een foto die vaak gebruikt is in stukken over damesroeien: de acht van De Vliet, met Frida op slag, na hun overwinning op de Hollandia Roeiwedstrijden van 21 mei 1932 | Bron cosquino.nl

Historische reis door Limburg

In 1905 kwam Arthur Imkamp terug uit Duitsland, waar hij met de roeisport kennis had gemaakt, en richtte een jaar later in Venlo de roeivereniging Wiking op, in het jaar dat in Utrecht Viking werd opgericht. Wiking heeft niet lang bestaan, waarschijnlijk ook doordat Imkamp naar Roermond verhuisde. Daar richtte hij in 1909 samen met anderen de roeivereniging Maas en Roer op. Door afsplitsing van de roei-afdeling ontstond in 1978 uit deze club de roeivereniging Aeneas.

In Venlo werd in 1931 de watersportvereniging De Maas opgericht. Aanvankelijk werd er wat aan roeien gedaan, daarna heel lang niet, maar in 2012 vond een herstart plaats.

De verhalen van deze Limburgse verenigingen worden en zijn in het museum opgenomen. De reis in Limburg gaat nog even door, wordt dus vervolgd.


Dwaal door Het Roeimuseum!

Het Roeimuseum | 29 december 2021

Hartelijk dank en de beste wensen


Er is in 2021 veel werk verricht voor en in het digitale Roeimuseum, en we gaan de collectie vanzelfsprekend verder uitbreiden. Grote dank aan allen die hier behulpzaam bij zijn.

Enkele recente toevoegingen

De onlangs overleden Ed van Thijn was als scholier gaan roeien, waarmee hij, met zijn zware astma, meer lucht kreeg. En hij bleef roeien. In 2005 schreef hij ‘De Amstel is al meer dan een halve eeuw mijn lust en mijn leven’. Je vindt hem nu ook in het Roeimuseum.

Op de foto, uit het archief van Willem III, van links naar rechts Ad den Hartog, Ed van Thijn, Herman Boelen en Henk Sillem, de datum is onbekend.

Van een heel andere orde is de leeszaal. Die zijn we – samen met Maarten Helle van Willem III – aan het uitbreiden met alles wat de Waterkampioen ooit over roeien geschreven heeft. Over ongeveer een maand zal dat compleet zijn, maar er staat al heel veel.

We stuiten bij ons onderzoek ook op vragen, zoals deze twee, over ons onbekende verenigingen in Maastricht en Amersfoort.

In de Maastrichtse Stadsgids van 1885 vinden we een feest waar een Roeivereeniging bij betrokken was. We weten verder niets van die vereniging.

En in het Adressenboek van 1890 van Amersfoort wordt het bestuur van Roeiclub Vooruit vermeld. Ook daarvan ontbreekt verder elk spoor.

Wie weet lossen we dit ooit op. Blijf ons helpen! Wij wensen je een heel mooi nieuwjaar toe, in goede gezondheid met veel roeiplezier.


Het Roeimuseum | 14 december 2021

Verrassing voor de Nijmegenaren


Ze wisten het niet

Op 27 juli 2006 werd in Nijmegen Roeivereniging De Batavier opgericht. Later veranderde die de naam in De Waal. Die is gehuisvest aan de Spiegelwaal, de noordelijke nevengeul van de Waal aan de Lentse kant. Op 16 oktoer namen ze hun drijvende loods in gebruik, de Ondine, de vroegere botenhuisvesting van roeivereniging Ondine in Amsterdam.
Dat niet alleen die loods maar ook de namen van de vereniging een verleden hebben, wisten ze niet.

Er was een eerdere Batavier

In 1917 werd de Motor-, Roei- en Zeilvereniging De Batavier opgericht. De roeiactiviteiten waren beperkt en verdwenen na verloop van tijd. Maar de vereniging bestaat nog steeds, nu als zeil- roei- en motorsportvereniging, en heeft het sloeproeien omarmd. In 2006 wisten de oprichters van De Batavier, het latere De Waal dus, dat niet. Maar het werd nog gekker.

Juli 1919 | Bron Regionaal Archief Nijmegen

En ook een eerdere De Waal!

Want die oprichters wisten ook niet dat in 1917 aan ‘hun’ kant van de Waal ook al een Roei- en Zeilvereniging De Waal bestaan heeft. Met het vertrek naar het buitenland van de drijvende kracht achter deze club, Johannes Bosman, verdween die club drie jaar later al.

Nog meer Nijmeegse roeiers

In 1935 werd in Nijmegen de Roei-, Zeil- en Canovereniging Viking opgericht. Het roeien is daar niet tot ontwikkeling gekomen en de club ging in 1948 op in Valhalis dat in 1960 fuseerde met De Batavier. Het Vikingscheepje in de vlag van De Batavier is een verwijzing naar die geschiedenis.

In 1884 al

Toch waren al die verenigingen niet de eerste die de roeisport beoefenden in Nijmegen. Want de in 1884 opgerichte Cano-club De Batavier ontplooide naast de ‘canosport’ ook – beperkt – het roeien. Deze vereniging moet rond 1911 verdwenen zijn, zodat de naam in 1917 beschikbaar was voor de roeivereniging van toen.

Deelnemers aan de vierdaagse roeitocht van 1911 liggen op donderdag 13 juli om half twee klaar voor de start van het eerste dagtraject: Arnhem – Wageningen. Daaronder ook roeiers van De Batavier.

De Père

In 1923 werd de Katholieke Universiteit Nijmegen opgericht, nu de Radboud Universiteit. Pas op 1 mei 1946 werd er een studentenroeivereniging opgericht, Phocas. Een van de oprichters was Dick van Ogtrop, ‘De Père’. Deze geestelijke met een grote staat van dienst als roeier en ook als oprichter van de RK Roeivereniging Ignatius College, beter bekend als RIC, in Amsterdam, was belangrijk voor de ontwikkeling van de vereniging. Phocas, nu nog aan het Maas-Waalkanaal, zal binnen afzienbare tijd ook verhuizen naar de nevengeul van de Waal, waar de roei(st)ers van De Waal al hun plek hebben.

Op 24 april 1948 zegende mede-oprichter ‘père’ Dick van Ogtrop het eerste botenhuis van Phocas in.

Dwaal door het Roeimuseum


Volgende pagina »